Wirus  EBOLA – kompendium wiedzy

Gorączka krwotoczna Ebola (ang. EVD, Ebola Virus Disease) jest chorobą wywołaną przez wirus z rodziny Filoviridae rodzaju Ebolavirus. Nie ustalono do tej pory rezerwuaru wirusa, najprawdopodobniej są nim nietoperze owocożerne.

Wirus Ebola nie przenosi się drogą powietrzną tak jak wirus grypy. Do zakażenie może dojść w wyniku:

  • bezpośredniego kontaktu z krwią lub innymi płynami ustrojowymi żywych lub martwych osób zarażonych,
  • poprzez kontakt seksualny z ozdrowieńcami w okresie do 7 tygodni po ich wyleczeniu gdyż przez taki okres wirus Ebola może być obecny w nasieniu u mężczyzn. Do zakażenia może również dojść,
  • bezpośredniego kontaktu z krwią i innymi płynami ustrojowymi zakażonych dzikich zwierząt (martwych lub żywych) takich jak nietoperze, małpy, antylopy.


Okres inkubacji
choroby wynosi od 2 do 21 dni (najczęściej 8-10 dni), czyli objawy pojawiają się dopiero po kilku lub kilkunastu dniach po zarażeniu. Oznacza to, że jeżeli ktoś zakaził się w Afryce (w krajach, gdzie występuje epidemia), to po powrocie może nie zostać od razu wyselekcjonowany na lotnisku i odizolowany, ponieważ jeszcze nie będzie miał objawów, ale także nie będzie zakażał innych. Choroba ujawnić się może dopiero w domu lub np. w hotelu. Jednak, gdy się pojawią, należy jak najszybciej telefonicznie skontaktować się z pogotowiem i podać niezbędne informacje: skąd się wróciło, kiedy i co się podejrzewa w związku z tym u siebie.

Objawy choroby występujące u ludzi to: gorączka, ból głowy, ból mięśni i stawów, osłabienie, a także: biegunka, wymioty, ból brzucha, utrata apetytu i wagi ciała. Dodatkowo mogą się pojawić: wysypka, zapalenie spojówek, ból w klatce piersiowej, kaszel i ból gardła, trudności w oddychaniu jak również krwawienie z jam ciała. W przebiegu choroby może dojść do niewydolności wielonarządowej. W pierwszej fazie choroby łatwo jest ją pomylić i innymi infekcjami np. z grypą. DLATEGO NIEZBEDNY JEST WYWIAD EPIDEMILOGICZNY, KTÓRY ZWERYFIKUJE Z JAKĄ CHOROBĄ ZAKAŹNĄ MAMY DO CZYNIENIA (skąd się wróciło, kiedy).

Obecnie nie istnieje szczepionka przeciwko wirusowi, jak również nie istnieje swoiste leczenie osób zakażonych, z wyjątkiem  nielicznych preparatów w fazie eksperymentalnej, których skuteczność w  leczeniu ludzi nie została jeszcze jednoznacznie potwierdzona. Śmiertelność w przebiegu zakażenia wirusem Ebola szacowana jest na poziomie 50 (hospitalizacja) - 90% (bez hospitalizacji).

Ryzyko zawleczenia gorączki Ebola do Europy, w tym Polski jest bardzo niskie, lecz ze względu na ciężki przebieg choroby konieczne są odpowiednie przygotowania właściwych służb.

Obecne ogniska gorączki Ebola dotyczą zachorowań występujących w 4 krajach Afryki Zachodniej (Gwinei, Sierra Leone, Liberii - informacja zmieniająca się, proszę o kontrolowanie informacji. Pkt 7. „Istotne informacje o gorączce Ebola” Więcej informacji (PDF)

Ryzyko zakażenia wirusem

Ryzyko zakażenia wirusem Ebola jest bardzo małe nawet wśród osób mieszkających na obszarach objętych chorobą lub odwiedzających takie tereny, chyba że miały bezpośredni kontakt z płynami ustrojowymi żywej lub martwej osoby zakażonej, bądź żywego lub martwego zakażonego zwierzęcia.

Przypadkowy kontakt w miejscach publicznych z osobami zakażonymi, które nie mają objawów, nie powoduje przeniesienia wirusa. Również komary nie przenoszą wirusa Ebola (tylko malarię-pasożyt). Wirus Ebola nie przenosi się drogą powietrzną jak wirus grypy, jednakże przy bliskim kontakcie (twarzą w twarz) z chorym może dojść do zakażenia drogą kropelkową (zakażą kropelki z wirusem, które dolecą do nas – dlatego mówi się o drodze kropelkowej czyli odległości ok. 1m.) .

Wirus Ebola łatwo ginie wskutek działania mydła, wybielacza, światła słonecznego, wysokiej temperatury lub suszenia. Pranie w pralce, w odpowiednio wysokiej temperaturze ubrań, które zostały skażone płynami ustrojowymi, niszczy wirusa. Wystawiony na działanie słońca lub poddany suszeniu przeżywa tylko krótki czas.

Istnieje ryzyko przeniesienia wirusa Ebola w wyniku kontaktu ze sprzętem lub skażonymi materiałami w placówkach ochrony zdrowia, jeśli odpowiednie procedury w zakresie kontroli epidemiologicznej nie są należycie przestrzegane.

Podróżni

Osobom podróżującym w rejony występowania wirusa Ebola zaleca się zachowanie wszelkich możliwych środków ostrożności, w tym również rozważenie możliwości przełożenia podróży na inny termin.

Zgodnie z zaleceniami WHO podróżujący powinni:

  • unikać wszelkich kontaktów z osobami zakażonymi (chorymi lub ciałami osób zmarłych);
  • unikać wszelkich kontaktów z dzikimi zwierzętami (w szczególności z małpami, gatunkami leśnych antylop, gryzoniami, nietoperzami), również z ciałami padłych zwierząt;
  • nie spożywać mięsa dzikich zwierząt;
  • dokładnie myć i obierać warzywa oraz owoce przed ich spożyciem;
  • przestrzegać zasad higieny rąk;
  • stosować zabezpieczenia podczas kontaktów płciowych;
  • zrezygnować z odwiedzania miejsc bytowania nietoperzy owocożernych (np. jaskiń, kopalni, schronów).


Źródło: NIZP-PZH, GIS

 

Zadania lekarza w przypadku podejrzenia lub rozpoznania choroby

Lekarz lub felczer, który podejrzewa lub rozpoznaje chorobę szczególnie niebezpieczną i wysoce zakaźną lub stwierdza zgon w wyniku takiej choroby, podejmuje działania zapobiegające szerzeniu się zachorowań, działając zgodnie z przyjętymi procedurami ( szczegóły w odnośniku).

Zgłasza podejrzenie zachorowania i konieczność transportu pacjenta -Lekarzowi Koordynatorowi Ratownictwa Medycznego w Wojewódzkim Centrum Zarządzania Kryzysowego, tel. 58 30 77 321

Minister Zdrowia wyznaczył Pomorskie Centrum Chorób Zakaźnych i Gruźlicy w Gdańsku sp. z o.o., jako ośrodek mający za zadanie pełnienie nieprzerwanego całodobowego wsparcia informacyjno-poradniczego dla wszystkich pracowników systemu ochrony zdrowia. – tel. 58 341-55-47.

Badania laboratoryjne w kierunku wirusa Ebola wykonywane są w Zakładzie Wirusologii Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – PZH, ul. Chocimska 24, 00-791 Warszawa

Szczegółowe informacje (ankiety, schemat postępowania, ulotki, dokumenty do pobrania)  na stronach:

Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Gdańsku

http://www.wsse.gda.pl/aktualnosci-i-komunikaty/komunikaty/399-zadania-lekarza-w-przypadku-podejrzenia-lub-rozpoznania-choroby-szczegolnie-niebezpiecznej-i-wysoce-zakaznej

i Państwowej Inspekcji Sanitarnej

http://www.gis.gov.pl/dep/?lang=pl&dep=13&id=105